INVESTIGATING ADVENTISM Q&A: "Maling Interpretasyon sa "Telos"? Romans 10:4 Debunked!"

INVESTIGATING ADVENTISM Q&A: Maling Interpretasyon sa "Telos"? Romans 10:4 Debunked!

"Sapagka't si Cristo ang kinauuwian ng kautusan sa ikatutuwid ng bawa't sumasampalataya." (Roma 10:4 Tagalog AB)

Q1: Tama ba ang argumentong ang "end" (telos) sa Romans 10:4 ay hindi nangangahulugang pagtatapos, kundi "layunin" lamang?

A: Bagama’t tama na ang telos ay maaaring mangahulugan ng "goal" o "termination point," nagkakamali ang argumentong ito sa pag-aakalang hindi nito kasama ang ideya ng "pagtatapos." Sa Bibliya, kapag ang isang layunin (goal) ay naabot na, ang paggamit sa dating pamamaraan para maabot ang layuning iyon ay nagtatapos na rin.

Sa context ng Romans 10, ang kautusan ay nagsilbing "tutor" o "guard" (Galatians 3:24-25) hanggang sa dumating ang pananampalataya kay Kristo. 

"Kaya't ang Kautusan ang naging tagapangalaga natin hanggang sa dumating si Cristo upang tayo'y mabilang na matuwid sa pamamagitan ng pananalig sa kanya. Ngayong sumasampalataya na tayo kay Cristo, wala na tayo sa pangangalaga ng Kautusan." Mga Taga-Galacia 3:24-25 RTPV05

Ngayong dumating na ang Kristo (ang telos o layunin), hindi na natin kailangan ang kautusan bilang sistema ng ating pagiging matuwid. Si Kristo ang terminus o hangganan ng kautusan bilang paraan ng pagiging matuwid sa harapan ng Diyos.

Q2: Ginagamit nila ang Matthew 5:17 ("Ako'y naparito hindi upang sirain") para sabihing hindi inalis ang kautusan. Paano natin ito tutugunan?

A: Ang "pagsira" na tinutukoy ni Jesus sa Matthew 5:17 ay ang pagwawalang-bahala sa kautusan (i.e., abolish sa diwang pag-abuso o pagbabalewala). Ngunit sinabi ni Jesus na pumarito Siya upang "tuparin" o "ganapin" (fulfill) ang lahat ng nakasulat sa Kautusan at sa mga Propeta.

Ang pagtupad (fulfillment) ni Kristo ay naghatid sa atin sa bagong panahon. Bilang mga nananampalataya sa Bagong Tipan (New Covenant Theology), naniniwala tayo na ang kautusang Mosaiko (Mosaic Law) ay naganap na sa buhay, kamatayan, at pagkabuhay ni Kristo. Hindi tayo "nambabaliwala" ng utos, kundi tayo ay wala na sa ilalim ng Old Covenant Law bilang ating rule of life o covenant status. Ang kautusan ay "natapos" ang tungkulin nito bilang covenantal requirement para sa Israel, at ngayon, tayo ay nasa ilalim ng Kautusan ni Kristo (Law of Christ).

Q3: Ano ang dapat nating maunawaan tungkol sa "Law" (Kautusan) sa Bagong Tipan?

A: Mahalagang makita ang pagkakaiba ng mga bahagi ng kautusan. Ang Kautusan ni Moises ay isang yunit na nagtatakda ng buhay sa ilalim ng Lumang Tipan. Ang mga moral na prinsipyo nito ay sumasalamin sa karakter ng Diyos at nananatili sa ilalim ng "Law of Christ" (pag-ibig sa Diyos at sa kapwa), ngunit ang sistemang Mosaiko, kabilang ang sabbath, dietary laws, at ritwal, ay natapos na nang dumating si Kristo. Si Kristo ang katapusan (the end) ng kautusan bilang paraan ng pagiging matuwid. Hindi natin kailangang mag-alala na "inaalis" natin ang kautusan; ipinagdiriwang lang natin ang katotohanang natupad na ito ni Kristo, kaya malaya na tayo sa sumpang dulot ng pagtatangkang tuparin ito para sa ating kaligtasan.

Real Talk Reflection

"Si Kristo ang Katapusan ng Kautusan"

Romans 10:4 - "Sapagka't si Cristo ang wakas ng kautusan sa ikatutuwid ng bawa't sumasampalataya."

Minsan, nahihirapan tayong bitawan ang mga "listahan ng dapat gawin" para masiguradong ligtas tayo. Gusto nating may hawak tayong listahan ng mga "dapat" at "hindi dapat" para makita nating sinusunod natin ang Diyos. 

Pero Real Talk: Kung ang kaligtasan ay nasa pagsunod sa kautusan, wala tayong pag-asa dahil hindi natin kayang tuparin nang perpekto ang lahat ng ito. Kaya nagpapasalamat tayo na si Kristo ang telos ang ating goal, ang ating katapusan, ang ating tagumpay. Hindi na natin kailangang umasa sa ating pagsunod sa lumang kautusan para tanggapin tayo ng Diyos. Tanggap na tayo dahil sa ginawa Niya. Stop striving, start resting in His finished work.

Call to Action: Ngayong linggo, sa tuwing makakaramdam ka ng bigat ng "legalism" o pakiramdam mo ay kailangan mong patunayan ang sarili mo sa Diyos, paalalahanan ang sarili: "Tapos na ang utang ko. Tinupad na ni Kristo para sa akin." Magpasalamat sa Kanya dahil Siya ang ating katuwiran.

APOLOGETICS BIBLE STUDY Q&A: Tamang Unawa sa "Contradictions" daw ni Jesus at Paul

APOLOGETICS BIBLE STUDY Q&A: Tamang Unawa sa "Contradictions" daw ni Jesus at Paul

Madalas tayong makarinig ng mga arguments na nagsasabing "nagbago" ang misyon ni Jesus o kaya naman ay magkaiba ang turo ni Jesus sa turo ni Paul. Gamit ang New Covenant Theology, linawin natin ang mga ito sa simpleng paraan.

1. Ang Misyon ni Jesus: Mateo 28:19 vs. Mateo 15:23-26

Ang Argumento: Sinasabi ng ilan na nagcontradict si Jesus: sa Mateo 15:24, sinabi Niya na "I was not sent except to the lost sheep of the house of Israel." Pero sa Mateo 28:19, sinabihan Niya ang mga disipulo na gawing alagad ang "lahat ng mga bansa."

Ang Paliwanag:

Hindi ito contradiction; ito ay progressive revelation sa ilalim ng New Covenant.

Earthly Ministry (Old Covenant context): Bago ang Cross, si Jesus ay ipinanganak "under the law" (Galatians 4:4). Kailangan Niyang tuparin ang obligasyon ng Israel bilang Messiah. Unang inalok ang kaligtasan sa mga Judio dahil sila ang pinagtipanan (covenant) ng Diyos sa Old Testament.

The Cross is the Turning Point: Ang pagkamatay ni Jesus sa krus ang nag-end ng barrier sa pagitan ng Judio at Hentil (Ephesians 2:14). Sa Mateo 28, tapos na ang "priorioty mission" sa Israel dahil tapos na ang work sa Cross. Ngayon, ang Gospel ay para na sa lahat. Hindi binago ni Jesus ang isip Niya; natapos lang Niya ang requirement para mabuksan ang pinto para sa ating lahat.

2. Qur'an 19:30 vs. Jesus’ Mission

Ang Argumento: Gagamitin ng ilan ang Qur'an 19:30 kung saan sinasabi ni Jesus (sa Qur'an) na siya ay "servant of Allah" at binigyan ng libro, para sabihing si Jesus ay prophet lang at hindi Savior para sa lahat.

Ang Paliwanag:

Strategic Limitation vs. Identity: Sa Bible, ang sinabi ni Jesus sa Mateo 15 ay strategy lang sa ministry Niya habang nandito pa Siya sa lupa. Pero ang pagiging "Word made flesh" ni Jesus ay hindi limitado sa Israel lang. Siya ang fulfillment ng Law and Prophets (Hebrews 8:6).

Ang pananaw na "Prophet lang" ay nagmi-minimize sa ginawa ni Jesus. Sa ating New Covenant perspective, hindi lang Siya nag-deliver ng message; Siya ang mismong Message. Siya ang Mediator ng mas magandang tipan.

3. Juan 17:4 vs. Paul’s "My Gospel" (Roma 2:16)

Ang Argumento: Sinasabi nila na dahil sinabi ni Jesus sa Juan 17:4 na "I have finished the work," wala nang karapatan si Paul na mag-claim ng "my gospel" sa Roma 2:16. Sinasabi nilang imbento lang ni Paul ang Christianity.

Ang Paliwanag:

"Finished" Work: Ang tinutukoy ni Jesus sa Juan 17 ay ang gawaing pagtubos (redemption) sa krus. Tapos na ang bayad-utang para sa kasalanan.

"My Gospel": Ang "my gospel" ni Paul ay hindi nangangahulugang ibang religion ito. Sa tagalog, parang sinabi ni Paul, "ang mensaheng pinagkatiwala sa akin." Si Paul ay messenger lang. Hindi niya inimbento ang gospel; siya ang inutusan na i-proclaim ang tapos nang gawa ni Jesus. Parehong gospel lang ang ipinangaral ni Jesus at ni Paul ang gospel of grace.

Real Talk Reflection

Bible Verse:

"Lumapit si Jesus at sinabi sa kanila, 'Ang lahat ng kapamahalaan sa langit at sa lupa ay ibinigay na sa akin. Humayo kayo at gawin ninyong mga alagad ang lahat ng mga bansa...'" (Mateo 28:18-19)

Minsan, ang mga "contradictions" na pinupunto ng iba ay bunga lang ng pagbabasa sa Bible nang hiwa-hiwalay (out of context). Kung titingnan natin ang big picture mula sa pagdating ni Jesus para sa Israel, hanggang sa pagtapos ng Old Covenant sa krus, at ang pagbukas ng pinto para sa lahat ng bansa makikita natin ang ganda ng plano ng Diyos.

Huwag kang malito kung may magtanong sa iyo tungkol sa mga verses na ito. Ang Gospel ay hindi "imbento ni Paul." Ito ang Good News na ang lahat ng ginawa ni Jesus ay sapat na para sa Judio at para sa ating mga Hentil. Hindi tayo kailangang maghanap ng ibang mensahe o ibang prophet. Ang natapos na gawa ni Cristo sa krus ang ating tanging basehan ng kaligtasan.

Call to Action: Ngayong linggo, manalangin ka para sa mga taong naghahanap ng katotohanan ngunit nalilito dahil sa mga maling impormasyon. Mag-aral ng Salita ng Diyos hindi para makipagtalo, kundi para maging handa kang ibahagi ang totoong Gospel sa mga taong uhaw sa pag-asa.

Note: Nabanggit ang Lucas 14:43, pero ang chapter 14 ng Lucas ay hanggang verse 35 lamang. Siguro ang tinutukoy ng iba ay ang mga talata tungkol sa pag-aako ng krus o pag-iwan ng lahat para kay Jesus, na lalong nagpapatunay na ang pagiging alagad ay hindi base sa lahi kundi sa pananampalataya.

APOLOGETICS BIBLE STUDY Q&A: "Melito of Sardis at ang Early Canon ng Old Testament Walang Apocrypha"

APOLOGETICS BIBLE STUDY Q&A: "Melito of Sardis at ang Early Canon ng Old Testament Walang Apocrypha"

Sa pag-aaral ng kasaysayan ng ating Bibliya, napakahalaga ni Melito of Sardis (c. A.D. 160-180). Siya ay nagsilbing tulay sa pagitan ng panahon ng mga Apostol at ng mga sumunod na Church Fathers. Sa ating pag-aaral ng Apologetics, ang listahan ni Melito ang isa sa pinakamalakas na ebidensya na ang Protestant Canon (ang 39 na libro ng Old Testament) ay hindi "imbento" lang noong Reformation, kundi may ugat sa pinakaunang komunidad ng mga Kristiyano.

The Testimony of Melito of Sardis

Ayon sa Ecclesiastical History (Book 4, Chapter 26) ni Eusebius of Caesarea, sinulat ni Melito ng Sardis ang kanyang listahan bilang sagot sa hiling ni Onesimus para sa isang 'accurate statement' ng mga aklat ng Old Testament:

"Melito to his brother Onesimus, greeting! Since you have often, in your zeal for the Word, expressed a wish to have extracts made from the Law and the Prophets concerning the Saviour, and concerning our entire Faith, and have also desired to have an accurate statement of the ancient books, as regards their number and their order, I have endeavored to perform this, knowing your zeal for the faith and your desire to learn concerning the Word... Accordingly when I went East and came to the place where these things were preached and done, I learned accurately the books of the Old Testament..."

Pagkatapos ng introduksyong ito, inilista ni Melito ang mga sumusunod:

• The Law (5): Genesis, Exodus, Numbers, Leviticus, Deuteronomy.
• Historical/Wisdom/Poetic: Joshua, Judges, Ruth, 4 books of Kingdoms (1 & 2 Samuel, 1 & 2 Kings), 2 books of Chronicles, Psalms of David, Proverbs (or Wisdom), Ecclesiastes, Song of Songs, Job.  
• The Prophets: Isaiah, Jeremiah, The Twelve (Minor Prophets in one book), Daniel, Ezekiel, Ezra.  

(Note: Ang listahang ito ay halos eksaktong tumutugma sa Protestant canon. Mapapansin sa listahan ni Melito na sinunod niya ang pagkakasunod-sunod ng mga libro na katulad ng sa ating mga Bibliya ngayon, bagaman wala ang Esther at Nehemiah (na posibleng isinama na sa Ezra).

Q: Sino si Melito at bakit siya mahalaga sa usapin ng Canon?

A: Si Melito ang Obispo ng Sardis (sa modern-day Turkey). Siya ay kilalang "writing bishop" at isa sa mga pinaka-maimpluwensyang lider sa Asia Minor. Ang kanyang listahan ang itinuturing na pinakaunang listahan ng Old Testament na isinulat ng isang Kristiyano. Naitala ito ni Eusebius ng Caesarea sa kanyang librong Ecclesiastical History (Book IV, Chapter 26).

Q: Bakit sinasabing ang listahan ni Melito ay "Protestant" ang dating?

A: Dahil wala sa kanyang listahan ang mga Deuterocanonical books o ang tinatawag na Apocrypha (gaya ng Tobit, Judith, Wisdom of Solomon, Maccabees, atbp.). Ang listahan niya ay eksaktong tumutugma sa Hebrew Canon (ang Tanakh) na ginagamit natin ngayon.

Q: Bakit kinailangan pa niyang maglakbay sa "East(Jerusalem/Syria) para makuha ang listahan?

A: Dito tayo dapat maging maingat. Sinabi ni Melito: "Accordingly when I went East and came to the place where these things were preached and done, I learned accurately the books of the Old Testament." (Eusebius, HE 4.26).

Hindi siya nagpunta sa mga lokal na Jewish community sa Sardis dahil ang hinahanap niya ay ang Christian Canon ang mga librong kinikilala ng mga apostol at ng unang iglesya sa lupain kung saan naganap ang ministeryo ni Kristo. Gusto niyang matiyak na ang hawak niyang listahan ay ang "orihinal" at hindi kontaminado ng mga tradisyon ng diaspora na maaaring gumagamit na ng Greek Septuagint na may kasamang dagdag na libro.

Scholar's Note: Ayon kay Lee Martin McDonald sa kanyang librong The Biblical Canon: Its Origin, Transmission, and Authority (p. 164), ang listahan ni Melito ay nagpapatunay na sa unang bahagi ng 2nd century, ang mga Kristiyano ay hindi pa nagkakasundo sa isang "universal list," pero malinaw na ang sentro ng kanilang Old Testament ay ang Hebrew Bible.

Koneksyon kay Apostle John at Polycarp

Si Melito ay taga-Asia Minor, ang rehiyong pinaglingkuran ni Apostle John. Si Polycarp naman ay alagad ni John at naging Obispo ng Smyrna (katabing lungsod ng Sardis). Si Irenaeus ay alagad ni Polycarp.

Dahil sa heograpiya, si Melito ay nasa ilalim ng Johannine tradition. Ang theology ni Melito tungkol kay Kristo bilang "God and perfect man" (sa kanyang homily On the Passover) ay salamin ng prologue ng Gospel of John. Kung si Polycarp ang nagpasa ng apostolic tradition kay Irenaeus, malamang na ang pagkilala sa Banal na Kasulatan ay nanggaling din sa parehong linya ang pagtanggap sa Hebrew Canon bilang salita ng Diyos.

Timeline ng Early Canon Formation

• Ministeryo ni Apostle John sa Ephesus post-AD 70 period
  Ang pagtatatag ng pundasyon ng doktrina at kasulatan sa Asia Minor.

• Polycarp at ang Apostolic Lineage c. A.D. 155. 
  Si Polycarp, alagad ni John, ay martir sa Smyrna. Ang kanyang mga sulat ay puno ng Old Testament quotes. 
  
  
• Paglalakbay ni Melito sa East c. A.D. 170
  Kinumpirma ni Melito ang listahan ng Old Testament sa Jerusalem/Syria para sa kanyang kaibigang si Onesimus.
  
  
• Eusebius at ang Church History c. A.D. 325
  Itinala ni Eusebius ang listahan ni Melito, na naging mahalagang basehan para sa mga susunod na historyador.
  
  

Real Talk Reflection: New Covenant Theology Perspective

Ang pagsisikap ni Melito na linisin ang listahan ng mga libro ay nagpapakita ng kanyang pag-unawa sa Law and Gospel. Sa kanyang akdang Eklogai, sinabi niyang ang Old Testament ay ang "mold" (hulmahan) at ang New Testament ay ang "Truth" (katotohanan).

Bilang mga naniniwala sa New Covenant Theology, ang listahan ni Melito ay mahalaga dahil hindi niya binabawasan ang halaga ng Old Testament, pero kinikilala niya na ang buong kaganapan nito ay si Kristo. Hindi natin kailangan ang mga Apocrypha para maunawaan ang tipan ng Diyos; sapat na ang Hebrew Canon dahil ito ang tanging kinikilala ng Panginoong Hesus at ng Kanyang mga apostol.

Why this matters: Hindi lang basta nagbigay ng listahan si Melito. Ang kanyang paglalakbay sa "East" (Jerusalem at ang paligid nito) ay patunay na hindi niya inimbento ang canon. Nag-inquire siya sa mga source sa mga lugar kung saan ipinangaral at ginawa ang kasaysayan ng Bibliya. Ipinapakita nito na ang mga unang Kristiyano ay may mataas na paggalang sa orihinal na Jewish scripture, at hindi sila basta-basta nagdaragdag ng mga aklat sa kanilang sariling "Bible."