APOLOGETICS BIBLE STUDY Q&A: Pliny the Younger at 112 AD: Sinamba ng mga unang Kristiyano si Jesus bilang Diyos!

Mismo ang secular history ang sumasagot sa tanong na 'yan at nangyari ito bago pa man natapos ang first century.

Actually, hindi mo kailangan ng Bibliya para patunayan na ang mga unang Kristiyano ay sinamba si Jesus bilang Diyos. Bakit? Kasi 'yung mismong mga kalaban at persekutor nila ang nagbibigay sa atin ng "receipts."

The Primary Source

Pliny to Emperor Trajan, c. 112 AD (Epistulae X.96)

"...they were in the habit of meeting on a certain fixed day before it was light, when they sang in alternate verses a hymn to Christ, as to a god..." Pliny the Younger, Governor of Bithynia-Pontus

(Latin: carmenque Christo quasi deo dicere)

Q&A Breakdown

Sino ba si Pliny the Younger at bakit tayo dapat makinig sa kanya?

Si Pliny (Gaius Caecilius Secundus) ay isang Roman governor sa Bithynia-Pontus. He’s the real deal: hindi siya Kristiyano, hindi siya Judio, at zero ang bias niya para sa Simbahan. In fact, he was lowkey stressed. Sumulat siya kay Emperor Trajan para humingi ng advice kung paano idi-dispose o iha-handle ang mga Kristiyano sa probinsya niya.

Ang sulat niya ay dated around 112 AD. Isipin mo: mga 15–20 years lang ito after roughly 80 years since i-crucify si Kristo. Ibig sabihin, 'yung mga Kristiyanong inuusig niya ay posibleng mga "students of the students" na ng mga orihinal na apostol. Fresh na fresh pa ang tradition.

Ano ba ang eksaktong "chika" ni Pliny tungkol sa mga Kristiyano?

Sa Latin, ang sabi niya: carmenque Christo quasi deo dicere "they sing hymns to Christ as to a god."

May tatlong importanteng details dito:

1. Carmen: Hindi lang ito basta-bastang jamming or pop song. It refers to a liturgical hymn. Para sa isang Romano, itong act na ito ay nare-recognize niya as a religious worship act.
   
   
2. Christo: Direct address ito. Kay Kristo mismo iniaalay ang kanta, hindi sa isang abstract na pilosopiya o moral code.
   
   
3. Quasi deo: Ang phrase na "as to a god." Take note, si Pliny na isang Roman polytheist ang gumamit ng salitang quasi. Ito ang perspective ng isang outsider. Para sa mga Kristiyano, worship ito, period. Hindi niya tinanong kung "Diyos ba talaga tingin niyo sa Kanya?" kundi "Illegal ba 'tong ginagawa niyo?"

Paano ito nagta-tie up sa Bibliya?

Common na claim ng mga skeptics na ang pag-divine kay Jesus ay "imbento" lang daw ng Council of Nicaea noong 325 AD. Pero look at the records: 200+ years before Nicaea, documented na ang pagsamba sa Kanya. Check natin ang "scriptural receipts":

• Philippians 2:6–7: Sabi ni Pablo (c. 60 AD), si Jesus ay "nasa anyong Diyos." Sabi ng mga scholars, isa itong pre-Pauline hymn mas matanda pa sa mismong sulat ni Pablo!
  
  "Na siya, bagama't nasa anyo ng Diyos, ay hindi niya itinuring na isang bagay na dapat panghawakan ang pagiging kapantay ng Diyos, kundi hinubaran niya ang kanyang sarili at kinuha ang anyong alipin na naging katulad ng tao." FILIPOS 2:6-7 ABTAG01
  
  

• Colossians 1:15–17: Dito, description sa Kanya ay "larawan ng Diyos na di-nakikita" at Creator ng lahat. Hindi lang 'to basta "leadership title," cosmological worship language ito.
  
  "Siya ang larawan ng Diyos na hindi nakikita, ang panganay sa lahat ng mga nilalang; sapagkat sa pamamagitan niya nilalang ang lahat ng mga bagay sa langit at sa lupa, ang mga bagay na nakikita at ang mga bagay na hindi nakikita, maging mga trono o mga pagka-panginoon, maging mga pinuno o mga may kapangyariha lahat ng mga bagay ay nilalang sa pamamagitan niya at para sa kanya. Siya mismo ay una sa lahat ng mga bagay, at ang lahat ng mga bagay ay nahahawakang sama-sama sa kanya."  COLOSAS 1:15-17 ABTAG01

• Revelation 5:11–14: Dito, sinasamba ang Cordero (the Lamb) kasama ang Ama. Sa context ng Jewish monotheism, revolutionary (at scandalous) na ilagay ang isang tao sa trono ng Diyos.
  
  "Nakita ko at narinig ang tinig ng maraming mga anghel sa palibot ng trono at ng mga nilalang na buháy at ng matatanda; at ang bilang nila ay milyun-milyon at libu-libo, na nagsasabi ng may malakas na tinig, “Ang Kordero na pinaslang ay karapat-dapat tumanggap ng kapangyarihan, kayamanan, karunungan, kalakasan, karangalan, kaluwalhatian, at kapurihan.” At ang bawat bagay na nilalang na nasa langit, at nasa ibabaw ng lupa, at nasa ilalim ng lupa, at nasa ibabaw ng dagat, at lahat ng mga bagay na nasa mga ito ay narinig kong nagsasabi, “Sa kanya na nakaupo sa trono at sa Kordero ay ang kapurihan, karangalan, kaluwalhatian, at kapangyarihan, magpakailanpaman. At ang apat na nilalang na buháy ay nagsabi, “Amen!” At ang matatanda ay nagpatirapa at sumamba." APOCALIPSIS 5:11-14 ABTAG01
  
  
• John 20:28: 'Yung hirit ni Thomas na "My Lord and my God!" at hindi siya sinuway ni Jesus. In-accept ni Jesus ang worship.

Handling the Pushback

Ang argument ng iba: "Baka 'quasi deo' lang meaning, 'parang' diyos pero hindi literal na Diyos. At si Pliny naman, hindi naman siya naniniwala na Diyos si Jesus."

Ang Sagot:

Eksakto! 'Yun nga ang point. Si Pliny ay isang hostile witness. Sa batas, ang pinakamabigat na testimony ay madalas galing sa taong walang motive na kampihan ka.

Hindi sinabi ni Pliny na, "Nagkakantahan sila para sa isang matalinong guro." Ang concern niya ay sinasamba nila si Jesus bilang diyos. Kung si Jesus ay tingin lang nila ay "good teacher," hindi ito magiging issue sa Roma. Ang Imperyo ay tolerant sa maraming relihiyon, unless exclusive ang pagsamba mo at nire-reject mo ang mga gods ng Roma. Ang "quasi" ay POV ni Pliny para sa kanya, "another god" si Jesus. Pero para sa mga Kristiyano, He is the God.

Real Talk Reflection

Hindi kailangang maniwala ng kaaway mo para tumayo ang katotohanan. Minsan, mas malakas pa ang boses ng history kaysa sa debate.

Kapag may nagsasabi sa 'yo na ang pagiging Diyos ni Jesus ay gawa-gawa lang ng mga sumunod na generation, alalahanin mo si Pliny. Isang Roman governor na walang ibang gustong gawin kundi sundin ang batas ng Roma ang nakapansin: itong mga Kristiyanong ito, madaling-araw pa lang, gising na para umawit kay Kristo bilang Diyos.

Wala siyang theological agenda. Sumulat lang siya sa boss niya para malaman kung paano sila papatayin nang "legal." Pero sa gitna ng report niya, na-immortalize niya ang katotohanan na ang core identity ng mga unang Kristiyano ay ang pagsamba kay Kristo.

Kung iisipin mo, ang Incarnation, Crucifixion, at Resurrection ay hindi lang naglabas ng mga bagong rules. Nagproduce ito ng mga taong handang mamatay habang kumakanta. Hindi sila namatay para sa isang "idea" o "moral lesson." Namatay sila para sa isang Persona. Kay Jesus.

Ang tanong na lang para sa atin: Sinasamba ba natin ang totoong Kristo, o 'yung "version" lang ni Kristo na komportable tayo? 'Yung mga tao sa panahon ni Pliny, they had skin in the game. At ang naging response nila sa pressure? Umawit pa rin.

"Therefore God exalted him to the highest place and gave him the name that is above every name, that at the name of Jesus every knee should bow..." Philippians 2:9–10

Sila, nauna na silang lumuhod. Tayo, kailan tayo susunod?

FORMER ADVENTISTS PHILIPPINES

​“Freed by the Gospel. Firm in the Word.”

Former Adventists Philippines Association, Inc 

SEC Registration No: 2025090219381-03 

For more inquiries, contact us:

Email: formeradventist.ph@gmail.com

Facebook: https://www.facebook.com/groups/formeradventistph 

Partner with me in advancing this ministry. Be part of this mission! Your support helps us continue gospel-centered outreach and resources.

• GCash: 0969-514-3944

• PayPal: paypal.me/formeradventistsph

• Ko-Fi: ko-fi.com/ronaldobidos